Anasayfa Araştırma Grupları AFAG Prof. Dr. Bahtiye Mursaloğlu Bilim Kampı İkinci Modülü
Prof. Dr. Bahtiye Mursaloğlu Bilim Kampı İkinci Modülü
Yazar Derya Yıldırım   
Perşembe, 28 Ağustos 2008 19:29

SAD Foça Bahtiye Mursaloğlu Bilim Kampı'nın ikinci modülü olan Posidonia oceanica çalışması 11-08-2008 tarihinde 09:00 sularında tüm katılımcıların kamp alanına gelmesinin ardından yapılan tanışma toplantısı ile başladı. İlk gün itibariyle katılımcılara, Dokuz Eylül Üniversitesi - Deniz Bilimleri Teknolojisi Enstitüsü Öğretim Elemanı ve Modül Sorumlusu Dr. Barış Akçalı P. oceanica hakkındaki bilgilendirme sunumlarını yaptı.

Modül, Foça kıyılarında bulunan Posidonia oceanica çayırlarının dağılımının 2005 yılında yapılan çalışmalar ile karşılaştırılması, yataklarda bulunan P. oceanica'ların kuadrat yöntemi ile sayımları yapılarak yoğunluk ve nıspi kalitesinin belirlenmesi, P. oceanica sınırının belirlenerek bu hat boyunca izleme sisteminin kurulması çalışmalarını kapsamaktaydı.

P. oceanica üzerinde yapılan araştırmalar tüm Akdeniz'de belli bir standarda uygun olarak yapılmaya çalışılmaktadır. Modül dahilinde yapılan çalışmalar Fransız akademisyenlerin öncülük ettiği araştırmacılardan alınan bilgiler ışığında uygulamaya koyulmuştur.

Modül boyunca yapılan çalışmaların özetini verecek olursak, ilk adım, çayırlar üzerinde belirlenen 10 istasyona tüplü dalışlar yapılarak alınan kuadrat sayımlarından oluşmaktadır. 60 x 60 cm ebadında ve dokuz eşit kareye bölünmüş kuadrat, çayırda ratsgele seçilen bir alana bırakıldı. Dokuz kare içerisinden yine rastgele seçilen üç karenin içersinde bulunan yaprak demetlerinin (seçilen kare içerisinde yaprak demeti bulunmaması durumunda yeni kare seçilir) sayısı, bunlardan kaçının plagiotropik (yatay ilerleyen) olduğu, tüm kuadrattaki kaplama oranı (yüzde olarak), rizomların substrat (zemin) ile olan ilişkisi (substrata batık veya havada olma durumu), dip yapısı (kumlu, balçık,mat...vb) gibi kriterler not alındı. Bu işlem her istasyonda üç tekrar halinde yapıldı. Sayımı biten istasyondan yirmibeş adet yaprak demeti (oligotropik = dik demet olmak zorunda) daha sonra karada fenolojik ölçümleri yapılmak üzere toplandı.

Sayım çalışmalarını takiben, elde edilen veriler ve gözlemler ışığında izlenmesi gereken istasyonlar seçildi. Modül sırasında dört adet istasyona sistem kurulması hedeflenmiş ve bunlardan iki istasyonun kurulumu tamamlanmıştır. Diğer iki istasyon yıl bitmeden tamamlanması hedeflenmistir.

İzleme sistemleri P. oceanica sınırı boyunca çekilen elli metrelik hat üzerinde kuruldu. İlk ekip dalış sırasında bu hattın kurulacağı yeri belirledi ve üzerinde beşer metre aralıklarla dizilmiş onbir adet kazık bulunan elli metrelik kılavuz ipi zemine sabitledi. Daha sonra dalış yapan diğer ekipler yaklaşık altı kilo ağırlığındaki beton blokları kazıkların bulunduğu noktalara, P. oceanica'nın son rizomuna değecek şekilde yerleştirdi. Betonlar olması gereken yere taşındıktan sonra diğer ekipler üç adet 100 cm'lik demir çubuğu, beton bloklar üzerinde bulunan deliklere yerleştirip balyoz ile çakmak suretiyle zemine sabitledi. Ayrıca 150 cm'lik başka bir demir çubuk, beton bloktan 150 cm uzağa ve 50 cm'lik kısmı dışarıda kalacak şekilde çakıldı. Son çakılan 150 cm'lik çubuklar daha sonra fotoğraf çekmek üzere monopod olarak konumlandırıldı.

Tüm bloklar yerleştirilip sabitlendikten sonra suda asılı kalan partiküllerin dibe çökmesi beklendi. Optimum görüş sağlandığında, sistemin kuş bakışı video çekimi baştan sona yapıldı. Daha sonra her bloğun önündeki monopodlar kullanılarak fotoğraf çekimleri yapıldı. Son olarak her blok önünden yine kuadrat yardımı ile sayımlar yapılır ve örnekler toplanarak fenolojik çalışmaları yapıldı.

Modülde seçilen istasyonlardan ilki 1. Mersinaki Koyu'nda seçildi. İstasyon yaklaşık 18 metrede idi. Bu noktanın seçilmesindeki en önemli etken atıksu tesisinin deşarj hattının burada olması sebebiyle suda asılı partikül oranının arttığının düşünülmesi (Işık şiddetini olumsuz yönde etkilediği için fotosentez miktarı ve hızı düşer.) ve zemin yapısının balçık haline gelmesidir. Bu durum P. oceanica gelişimi için büyük sorun teşkil etmektedir. İstasyonda yapılan çalışmalar sırasında görüş zemin yapısından dolayı yaklaşık 50 cm'ye kadar düşebildiği için buradaki çalışmalar tahmin edilenden uzun sürmüştür. Çalışma sırasında yapılan gözlemler ve sayımlar, alanın durumunun sağlıklı olmadığını açıkça göstermektedir. İkinci istasyon Orak Adasının Siren Kayalıkları civarında ve yaklaşık 22 metreye yerrleştirilmiştir. Bu alanda P. oceanica'ların durumu diğer istasyona göre daha iyi durumda görünmesine rağmen, yüzey akıntısının sert olması ve çapanın zemini taraması sebebiyle kurulumuna başlanan sistemin büyük bölümü sürüklenmiş ve çalışmalara bir gün ara verilmiştir. Sürüklenen malzemeler ertesi gün yaklaşık 26 metrede bulunarak çalışmalara kalındığı yerden devam edilmiştir ve ölçümler dahil tüm işlemler tamamlanmıştır.

Kurulan izleme sistemleri sayesinde, alanda yapılmış ve ilerleyen senelerde de kontrol amaçlı yapılacak olan çalışmaları karşılaştırma şansını elde edilecektir. Dileriz elimizde kalan bu önemli kaynaklarımız için yapılan bu çalışmalar, ileride yüzümüzü güldürecek veriler sunar.

Katılımcılar:

Dr. Barış Akçalı - Deniz Çayırları Modülü Sorumlusu
Dr. Harun Güçlüsoy - Kamp Bilim Sorumlusu
Nilay Akça - Sekreterya
Elanur Yılmaz - Sekreterya
Ayhan Tonguç - Kamp lojistik
Özge Alaçam - ODTÜ-SAT
Tayfun Asker - ODTÜ-SAT
Dr. Murat Bilecenoğlu - SAD ve Adnan Menderes Üniversitesi
Dr. K. Can Bizsel - Dokuz Eylül Üniversitesi
Ömer Döndüren - Ege Doğa Derneği
Fazıl Gömeç - ODTÜ-SAT
Burak İnanan - Dokuz Eylül Üniversitesi
Gökhan Kaboğlu - SAD
Mehmet Karalar - ODTÜ-SAT
Zafer Kızılkaya - SAD
Onur Koşar - ODTÜ-SAT
Emre Okan - Dokuz Eylül Üniversitesi
Ekin Tuncer - ODTÜ-SAT
Derya Yıldırım - Ege Üniversitesi
Tarık İlhan - Dokuz Eylül Üniversitesi

Derya Yıldırım
Modül Öğrencisi
Ege Üniversitesi Biyoloji Bölümü


Foto:SAD/Alanur Yılmaz©
   

Foto:SAD/Barış Akçalı©

Foto:SAD/Elanur Yılmaz©
 

Foto:SAD/Elanur Yılmaz©

Foto:SAD/Elanur Yılmaz©
 

Foto:SAD/Elanur Yılmaz©

Foto:SAD/Elanur Yılmaz©
 

Foto:SAD/Elanur Yılmaz©

Foto:SAD/Harun Güçlüsoy©

Foto:SAD/Barış Akçalı©